Tarief gerechtstolk in België: politie, parket, rechtbank

Of u nu wordt opgeroepen voor de correctionele rechtbank van Brussel, betrokken bent bij een handelsarbitrageprocedure of in verzekerde bewaring wordt geplaatst, het inschakelen van een gerechtstolk in België volgt precieze regels. Tussen het officiële tarief vastgelegd in het koninklijk besluit van 18 november 1998 en de markttarieven voor een private gerechtstolkzijn de verschillen aanzienlijk. Deze gids geeft u de werkelijke cijfers.

Door de rechtbank aangestelde tolk vs. private tolk: twee tariefrealiteiten

Wanneer een rechtbank in België ambtshalve een tolk aanstelt, wordt deze vergoed volgens het tarief van het koninklijk besluit van 18 november 1998, dat sindsdien meermaals werd gewijzigd. Dit officiële tarief voorziet een uurtarief tussen 30 en 50 euro per uurnaargelang de taal en het type rechtbank, waarbij een kilometervergoeding komt (vastgesteld op 0,42 euro/km volgens het tarief van de overheid) en een minimumprestatie van twee uur. Deze tarieven worden rechtstreeks aangerekend op de gerechtskosten en voorgeschoten door de Belgische Staat.

De situatie is radicaal anders wanneer een partij een beroep doet op een private tolk, op eigen kosten, om haar verdediging te versterken of een hogere kwaliteit van vertolking te verzekeren. De private markt voor gerechtstolken in België situeert zich tussen 80 en 150 euro per uur, exclusief verplaatsingskosten. Deze marge verklaart zich door de kwalificatie-eisen: inschrijving op de officiële lijst van de FOD Justitie, aanvullende juridische opleiding, beheersing van de procedurele woordenschat in beide talen, en beschikbaarheid voor zittingen waarvan het einduur zelden voorspelbaar is.

De types gerechtelijke opdrachten en hun specificiteiten

Gerechtelijke vertolking omvat zeer uiteenlopende contexten, elk met hun eigen beperkingen op het vlak van woordenschat, ritme en psychologische druk.

• Politie en parket: eerste verhoren, processen-verbaal, ondervragingen in aanwezigheid van een officier van gerechtelijke politie. De tolk moet getrouw weergeven, zonder samen te vatten, en elke pagina van het PV ondertekenen. De oproep kan op elk uur plaatsvinden.
• Onderzoeksrechter: ondervragingen in het kader van een gerechtelijk onderzoek, confrontaties, huiszoekingen met aanwezigheid van een tolk. De dossiers zijn vaak omvangrijk en absolute vertrouwelijkheid is vereist.
• Correctionele zitting: correctionele rechtbank in eerste aanleg (Brussel, Antwerpen, Gent, Luik). Variabele duur van een half uur tot meerdere dagen. De tolk werkt in consecutieve modus of fluistertolken naargelang de configuratie van de zaal.
• Hof van beroep: rechtscollege in tweede aanleg, technischere procedurele woordenschat, een hoger tempo. De duur van de zitting is doorgaans langer.
• Handelsarbitrage: private procedure voor het Belgisch Centrum voor Arbitrage en Mediatie (CEPANI) of de ICC. De partijen kiezen vrij hun tolk en de tarieven worden vrij onderhandeld, doorgaans per volledige dag.

Kwalificatie-eisen: de officiële lijst van de FOD Justitie

Sinds de wet van 10 april 2014 die een titel Ibis invoegt in het Gerechtelijk Wetboek, moeten gerechtstolken ingeschreven zijn op de nationale lijst beheerd door de FOD Justitie en toegankelijk via het platform e-Justice. De inschrijving vereist: een verificatie van de taalvaardigheden (niveau C2), een attest van goed gedrag, de afwezigheid van een strafrechtelijke veroordeling die onverenigbaar is met de uitoefening van de opdracht, en een opleiding inzake grondrechten en het beroepsgeheim.

Een tolk die niet op deze lijst is ingeschreven, kan technisch gezien optreden in bepaalde burgerlijke procedures of arbitrages, maar kan niet ambtshalve worden aangesteld door een strafrechtelijk rechtscollege. Voor partijen die een beroep willen doen op een private tolk voor een strafrechtelijk rechtscollege, is het sterk aanbevolen een professional te kiezen die op de officiële lijst staat, een garantie van kwaliteit en geloofwaardigheid bij de rechter.

Tariefstructuur: hoe wordt een gerechtelijke prestatie berekend

In tegenstelling tot vertaling die per bronwoord wordt gefactureerd, wordt gerechtelijke vertolking per uur of per halve dag gefactureerd met de volgende componenten.

• Basisuurtarief: 80 tot 150 euro naargelang de taal en het rechtscollege, met een minimumprestatie van twee uur, zelfs als de zitting korter is.
• Kilometervergoeding: 0,42 euro per kilometer heen en terug vanaf de woonplaats of het kantoor van de tolk, conform het voertuigtarief van de Belgische overheid.
• Wachttijd: zittingen beginnen zelden op het voorziene uur. De wachttijd in de gangen van het gerechtsgebouw is factureerbaar, doorgaans aan hetzelfde uurtarief of aan een vooraf afgesproken verlaagd tarief.
• Parkeerkosten en openbaar vervoer: gefactureerd op bewijsstuk voor zittingen in de grote steden (Brussel, Antwerpen, Gent, Luik).
• Spoedtoeslag nacht en weekend: van 50 tot 100% van het basisuurtarief voor nachtoproepen (na 22u), tussenkomsten op zaterdag (toeslag 50%) en op zondag of feestdagen (toeslag 100%).

Voor een standaard correctionele zitting van een halve dag in Brussel ligt de totale kostprijs van een private tolk doorgaans tussen 350 en 600 euro, verplaatsingskosten inbegrepen. Een volledige dag voor het Hof van beroep kan oplopen tot 800 tot 1 400 euro naargelang de taal en de effectieve duur.

Tabel van de tarieven voor gerechtelijke vertolking in België

Talen en beschikbaarheid: wat de Belgische markt kan bieden

België is een meertalig land met belangrijke migratiestromen, wat een vraag genereert naar gerechtelijke vertolking in tientallen talen. De talen die het vaakst worden gevraagd voor de Belgische rechtscolleges zijn: het Arabisch (Marokkaans en klassiek), het Turks, het Pools, het Roemeens, het Albanees, het Nederlands (voor procedures in het Frans en omgekeerd), het Engels en het Russisch. Voor deze talen is de beschikbaarheid doorgaans goed en zijn mobilisatietermijnen van 24 tot 48 uur realistisch.

Voor de minder verspreide talen (Pasjtoe, Somalisch, Tigrinya, Amhaars, Urdu) telt de officiële lijst van de FOD Justitie weinig ingeschreven professionals. In deze gevallen kunnen de mobilisatietermijnen meer dan 72 uur bedragen en is een tariefsupplement van 20 tot 40% gebruikelijk om de bijkomende verplaatsingskosten te compenseren.

Gerechtelijke vertolking en het recht op een eerlijk proces

Artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens waarborgt elke beklaagde die de taal van de procedure niet begrijpt het recht om zich kosteloos te laten bijstaan door een tolk. In België wordt dit recht ten uitvoer gelegd door de Salduz-wet van 13 augustus 2011 (bijstand bij het politieverhoor), aangevuld met de richtlijn 2010/64/EU betreffende het recht op vertolking en vertaling in strafprocedures.

Concreet betekent dit dat in een strafrechtelijke procedure de Belgische Staat de kosten van vertolking ten laste neemt. In burgerlijke en handelsgeschillendaarentegen moeten de partijen elkaar in principe onderling begrijpen en, indien ze een beroep doen op een private tolk, de kosten daarvan zelf dragen.